Nhà có ban công rộng, mở cửa phòng khách thấy gió rất rõ, nhưng tối đóng cửa phòng ngủ lại thấy bí. Hai cảm nhận ấy có thể cùng đúng. Có gió ở một chỗ chưa cho biết khí ngoài đi vào và rời từng phòng bằng đường nào.
Thông gió tự nhiên là trao đổi không khí qua các lỗ mở nhờ gió và chênh lệch mật độ không khí, thường liên quan đến nhiệt độ. Phương án cần đường vào, đường đi qua vùng sử dụng và đường ra. Lượng khí thay đổi theo thời tiết, công trình xung quanh và cách đóng mở cửa.
Gió và chênh nhiệt tạo chuyển động như thế nào?
Khi gió tác động lên nhà, áp suất ở các mặt có thể khác nhau. Các lỗ mở nối những vùng áp suất ấy qua không gian trong nhà có thể tạo dòng khí. Vị trí cửa, hướng gió và vật cản đều ảnh hưởng. Vì vậy, mở hai cửa bất kỳ không phải bảo đảm có luồng gió hữu ích đi qua chỗ bạn sinh hoạt.
Chênh nhiệt cũng tạo động lực khi kết hợp với chênh cao lỗ mở. Khi điều kiện phù hợp, khí trong nhà ấm hơn có thể đi lên và thoát qua lỗ cao, đồng thời khí khác vào qua lỗ thấp. Tài liệu Building Science Education của DOE giải thích cả gió và hiệu ứng ống khói này. Chiều và mức dòng khí vẫn phụ thuộc điều kiện hai phía.
Giếng trời vì thế cần được xem cùng tuyến khí phía dưới. Nếu chỉ mở mái mà phòng ngủ bị ngăn kín, luồng khí trong giếng chưa chắc phục vụ phòng đó. Cũng không mặc định khí luôn đi từ thấp lên cao bất kể nhiệt độ ngoài trời. Khi thiết kế, cần kiểm tra các trạng thái thời tiết và cửa sử dụng thực.
Thử đường khí với cửa phòng mở rồi đóng
Lấy mặt bằng căn nhà và đánh dấu các cửa có thể mở thật: cửa ban công, cửa sổ, sân trong hoặc lỗ thoát cao. Sau đó chỉ ra vị trí ngủ, làm việc và sinh hoạt. Vẽ đường khí dự kiến từ ngoài vào, qua từng vùng rồi ra ngoài. Đừng bỏ qua vách, tủ hoặc cửa phòng nằm trên đường ấy.
Ví dụ, phòng khách có hai lỗ mở phù hợp và cửa phòng ngủ đang mở. Có thể có đường nối qua nhà khi điều kiện gió thuận. Đến tối, cửa phòng ngủ đóng để dùng điều hòa. Nếu phòng ấy không còn đường vào và ra phù hợp, không thể lấy trạng thái thoáng ở phòng khách để đánh giá thay.
Đó là lý do nên xem cả thói quen sử dụng. Bạn có mở cửa khi ngủ không, có cần kéo rèm kín, đóng cửa vì mưa hay tiếng xe không? Một phương án chỉ hoạt động lúc mọi cửa mở nhưng gia đình luôn đóng về đêm sẽ không phù hợp giờ sử dụng quan trọng nhất.
Với phòng chỉ có một mặt thoáng, trao đổi khí có thể diễn ra tại chính các lỗ mở, nhưng cần khảo sát riêng. Không nên tự coi nó tương đương một tuyến xuyên nhà. Nếu cần xác nhận, đơn vị thiết kế phải đánh giá điều kiện mở cửa và mục tiêu lưu lượng, tức lượng khí trao đổi trong một khoảng thời gian. Đơn vị m³/h cho biết số mét khối khí trong một giờ. Tổng diện tích cửa sổ chưa tự trả lời được lượng khí ấy.
Khi cần cho khí đi từ phòng ngủ sang vùng hút chung, đường chuyển khí phải được thiết kế cùng yêu cầu riêng tư và âm thanh. Không mặc định khe dưới mọi cánh cửa đều đủ. Hãy nhờ bên thiết kế chỉ rõ đường nào còn thông khi đóng cửa như lúc ngủ; nếu phải giữ cửa mở mới có tuyến thì ghi đúng điều kiện đó.
Cũng nên kiểm tra nội thất trên bản vẽ hiện tại. Một tủ cao mới đặt hoặc vách ngăn sau sửa nhà có thể thay đổi vùng mà luồng khí đi qua. Cửa sổ vẫn ở vị trí cũ không có nghĩa cách phân phối trong phòng còn giống trước. Việc xem đường khí cần theo hiện trạng đang dùng.
Có gió mát chưa phải đã đủ khí ngoài
Quạt cây hoặc quạt trần làm không khí chuyển động quanh người. Nếu không có đường trao đổi với ngoài trời, chuyển động ấy chưa chứng minh phòng nhận thêm khí ngoài. Tương tự, gió lùa mạnh ngay cửa không cho biết lượng khí đến góc làm việc phía sau vách.
Thông gió cũng không kiểm soát nhiệt và ẩm như điều hòa. Hướng dẫn làm mát thụ động của PNNL nêu rõ vai trò của khí hậu và giới hạn kiểm soát so với thiết bị cơ khí. Khi ngoài trời nóng ẩm, mở cửa có thể đưa thêm nhiệt, hơi ẩm vào phòng đang được làm lạnh.
Hãy xem chất lượng khí tại cửa lấy vào. Cửa thuận gió nhưng sát nơi hút thuốc, đường xe hoặc điểm xả mùi có thể không dùng được vào một số thời điểm. Mở cửa nên phù hợp cả nguồn khí, thời tiết, an ninh và khả năng vận hành của gia đình.
Khi nào cần hỗ trợ bằng quạt hoặc máy cấp khí?
Có thể cân nhắc hỗ trợ cơ khí khi phải đóng cửa mà vẫn cần trao đổi khí, khi cần lọc trên đường cấp, hoặc khi phòng nằm ngoài tuyến tự nhiên. Việc đầu tiên là xác định thiếu đường nào. Lắp một quạt hút mà không xem khí bù đi từ đâu có thể làm nhà nhận khí qua nơi bạn không chủ động lựa chọn.
Máy cấp khí đưa khí ngoài vào bằng quạt; phương án vẫn cần đường cho khí trong nhà đi ra. Thiết bị cấp–thải có chức năng khác với một quạt bàn, còn thu hồi nhiệt là tính năng cần kiểm tra trên đúng model. Bài máy cấp khí tươi là gì giúp đối chiếu các đường khí trước khi chọn thiết bị.
Với một phòng có tường ngoài, có thể khảo sát máy gắn tường. Với nhiều phòng, cần xem cách phân phối và chuyển khí khi các cửa đóng. Không lấy lượng gió tối đa của một máy để cam kết phục vụ toàn bộ căn hộ mà chưa biết số người, tuyến và chế độ sử dụng.
Thiết bị gắn tường để khảo sát theo từng phòng
VORTEX FreshBox 110S
Máy gắn tường có chức năng cấp–thải và thu hồi nhiệt theo thông tin sản phẩm. Có thể cân nhắc khi phòng có tường ngoài và vị trí kết nối phù hợp.
- Điều kiện lắp: được phép thi công qua tường, vị trí lấy và thải khí phù hợp, có khoảng trống mở máy thay lọc.
- Khi chọn cho ban đêm: kiểm tra lượng khí và tiếng nghe tại giường ở chế độ dự định dùng. Lưu lượng tối đa và độ ồn thấp nhất không mặc định xảy ra cùng lúc.
- Lưu lượng công bố
- 110 m³/h — không phải lượng khí đo tại phòng sau khi lắp.
- Công suất công bố
- 30 W
- Bộ lọc công bố
- G3 + HEPA H12
Thông tin theo công bố FreshBox 110S của Vortex; cần chọn chế độ phù hợp khi dùng tại phòng.
Giá và tình trạng thiết bị được cập nhật trên trang sản phẩm; phần lắp đặt cần tư vấn theo hiện trạng phòng.
Thiết bị ở trên là ví dụ để trao đổi khi phòng có vị trí kết nối ra ngoài phù hợp. Nó không biến mọi căn phòng thành phương án lắp giống nhau. Cần xác nhận quyền thi công tường, vị trí lấy–thải, nguồn điện và chỗ thao tác thay lọc trước khi đặt máy.
Kiểm tra lại vào đúng giờ gia đình sử dụng
Sau khi thay đổi, ghi nhận giờ phòng có người, trạng thái cửa và thiết bị đang chạy. Quan sát liệu đường khí dự kiến còn mở khi cửa ngủ đóng hay không. Nếu cần nghiệm thu lưu lượng, hãy thống nhất điểm đo và chế độ vận hành; cảm giác gió ở một vị trí không thay cho phép kiểm tra toàn hệ.
Đừng quên những ngày ít gió, mưa hoặc ngoài trời có khói. Nếu phương án tự nhiên chỉ dùng được một phần thời gian, có thể giữ nó trong giờ phù hợp và thiết kế phần hỗ trợ cho thời gian còn lại. Lựa chọn nên bắt đầu từ khoảng thiếu thực tế ấy, rồi đối chiếu các loại máy cấp khí tươi theo hiện trạng nhà.
Xem đường khí cho căn hộ đang ở
Gửi FreshAir mặt bằng, số người, ảnh cửa sổ và thói quen đóng cửa ban đêm. Những thông tin này giúp trao đổi phòng nào tận dụng gió tự nhiên, phòng nào cần hỗ trợ.
